Op 28 mei 2025 riep de gemeenteraad het college via een motie op om meer regie te nemen op het recreatie- en natuureiland Koudenhoorn. Het college geeft daar nu invulling aan met het document ‘Koudenhoorn – Overzicht & Inzicht’. Het doel de basis op orde: één duidelijk beeld van wat er speelt én welke stappen nodig zijn om het eiland toegankelijk en toekomstbestendig te houden als recreatie-eiland.
Toenemende druk op geliefde plek
Koudenhoorn wordt intensiever gebruikt dan ooit en de diversiteit in gebruikers is groot: inwoners, recreanten, vrijwilligers, watersporters, wandelaars, hondenbezitters, verenigingen en ondernemers. Tegelijk vraagt de natuur op Koudenhoorn om rust en bescherming. De groeiende druk op voorzieningen, het voorkomen van overlast en het behouden van een schone, veilige openbare ruimte zijn gedeelde belangen.
Vijf actielijnen voor een toekomstbestendig Koudenhoorn
De gemeente werkte de afgelopen maanden aan meer inzicht en overzicht in het gebruik van het eiland. Tegelijkertijd voerde het college verschillende acties uit waaronder het herstel van de brug. Nu presenteert het college vijf actielijnen die de komende tijd verder worden uitgewerkt. Door het document als opiniërend onderwerp aan de gemeenteraad voor te leggen, krijgt de gemeenteraad de gelegenheid om aandachtspunten mee te geven aan de verdere uitwerking van de actielijnen.
1. Toetsing beheer- en gebruikersovereenkomsten
De bestaande afspraken over het gebruik van Koudenhoorn zijn op verschillende momenten en onder verschillende omstandigheden gemaakt. Sindsdien is het eiland intensiever en anders gaan functioneren: meer bezoekers, nieuwe doelgroepen (zoals georganiseerde activiteiten en evenementen), intensiever en zwaarder gebruik van voorzieningen (brug, paden, steigers) en een grotere druk op natuur en onderhoud. Hierdoor sluiten niet alle bestaande afspraken langer aan op de praktijk. Ze bieden te weinig houvast bij kwesties als verantwoordelijkheden, toegang en belasting van de infrastructuur, en leiden soms tot onduidelijkheid of verschillen in interpretatie. Daarom worden alle beheer- en gebruikersovereenkomsten getoetst en – waar nodig – geactualiseerd.
Doel is om heldere, actuele en eerlijke afspraken vast te leggen over rechten, plichten en verwachtingen – voor zowel gebruikers als gemeente. Zo verdwijnen historische onduidelijkheden, ontstaat één duidelijk kader voor ieders rol en maken we het eiland toekomstbestendig. Deze actualisatie gebeurt in samenspraak met betrokken partijen, zodat afspraken praktisch uitvoerbaar zijn en aansluiten bij het werkelijke gebruik.
2. Heldere kaders voor gebruik van brug en openbare voorzieningen
Openbare voorzieningen zijn cruciaal voor het functioneren van Koudenhoorn. De afgelopen jaren is duidelijk geworden hoe essentieel een goede infrastructuur is voor het gebruik van het eiland. De Koudenhoornbrug vormt de levensader van en naar het eiland, maar kent beperkingen, bijvoorbeeld in draagkracht. Ook andere voorzieningen zoals paden, steigers en nutsvoorzieningen staan onder druk. In de komende periode zullen diverse partijen hierin investeren. Om desinvestering te voorkomen, is het noodzakelijk helderheid te bieden over het gebruik van deze voorzieningen: wie mag er gebruik van maken, onder welke voorwaarden en met welke verantwoordelijkheden? De prioriteit ligt bij drie zaken:
- Veiligheid voor bezoekers
- Duidelijkheid voor vaste gebruikers
- Bescherming van de technische staat van voorzieningen
Het doel is om duidelijke kaders vast te stellen. Hetzelfde geldt voor het gebruik van openbare ruimte voor commerciële of verenigingsactiviteiten. Hierbij wordt aangesloten bij bestaande criteria.
3. Versterken van samenwerking en communicatie met en tussen partijen op het eiland
De gebruikers van Koudenhoorn spelen een belangrijke rol in het functioneren van het eiland. Hun inzet en betrokkenheid dragen zichtbaar bij aan een aantrekkelijke, veilige en leefbare omgeving voor iedereen. De gemeente waardeert deze samenwerking en heeft de afgelopen periode op verschillende manieren met diverse partijen contact gehad – zowel tijdens het tweemaal per jaar gehouden gebruikersoverleg als via individuele gesprekken over specifieke onderwerpen. Buiten deze overleggen spreken gebruikers en gemeente elkaar vooral bij praktische vraagstukken. Om de samenwerking verder te versterken, stimuleert de gemeente dat gebruikers elkaar goed weten te vinden. Waar behoefte bestaat, wordt het gebruikersoverleg uitgebreid. Zo wordt het onderlinge begrip én het gedeelde gevoel van verantwoordelijkheid voor Koudenhoorn versterkt.
Het doel is het vergroten van de sociale cohesie en het gezamenlijke verantwoordelijkheidsgevoel voor Koudenhoorn. Conflicterende belangen kunnen er zijn, maar door het gesprek te voeren weten we ruimte te bieden aan elkaar.
4. Vastleggen van samenwerkingsafspraken
Voornemens en mondelinge afspraken uit het verleden bieden te weinig houvast voor de toekomst. Daarom is het nodig om de manier van samenwerken duidelijk vast te leggen. Dat betekent niet alleen met elkaar in gesprek blijven, maar ook afspraken vastleggen. Dit vraagt om heldere keuzes en openheid van alle betrokken partijen. Waar de eerste actielijn zich richt op individuele afspraken, gaat dit actiepunt vooral over de gezamenlijke procesafspraken: hoe we met elkaar omgaan, hoe we problemen oplossen en wie verantwoordelijk is voor welke taken.
Het doel is om deze ‘spelregels’ vast te leggen zodat iedereen weet waar hij aan toe is. Het zorgt bovendien voor duidelijkheid over wie wanneer aanspreekbaar is, en helpt om zo min mogelijk verschillende aanspreekpunten of ‘loketten’ te creëren. Het resultaat is een transparant en toetsbaar samenwerkingsmodel waar iedereen op kan vertrouwen.
5. Omgang met initiatieven en wensen
Koudenhoorn is net als de samenleving voortdurend in ontwikkeling. Regelmatig komen er nieuwe initiatieven en wensen binnen. Het is van belang dat deze op een uniforme en consistente manier worden beoordeeld, zodat duidelijk is welke kaders gelden en welke stappen worden gevolgd. Dit krijgt een plek in het eerdergenoemde samenwerkingsmodel.
Hoewel Koudenhoorn een unieke locatie is, valt het binnen de bestaande gemeentelijke kaders van Teylingen. Er komt daarom geen aparte verordening of uitzonderlijk afwegingskader, maar wel extra aandacht voor participatie, passend bij de Omgevingswet.
Doel is om een helder en uniform proces te hanteren: in samenspraak met gebruikers bekijken wat mogelijk en wenselijk is, binnen de bestaande beleidslijnen en met het algemeen belang voorop. Zo ontstaat een voorspelbare werkwijze waarin besluiten goed uitlegbaar zijn en bijdragen aan een toekomstbestendig gebruik van het eiland.
Stevig fundament
De vijf actielijnen vormen samen een stevig fundament voor de toekomst van Koudenhoorn. Met heldere afspraken, een goede samenwerking en transparante processen ontstaat ruimte om verder vooruit te kijken. Het college sluit dan ook niet uit dat dit uiteindelijk kan leiden tot een herijking of vernieuwing van de integrale visie op Koudenhoorn, met aandacht voor mens én natuur.
De gemeenteraad bespreekt het stuk tijdens een gezamenlijke commissiebehandeling op 9 februari.
